Żeby amarylis zakwitł na Wigilię, posadź kupioną cebulę między końcem października a połową listopada — według RHS kwiaty pojawiają się 6-8 tygodni po posadzeniu. Postaw ją w jasnym miejscu, w ok. 21°C, i podlewaj oszczędnie, dopóki nie ruszy wzrost. Własna cebula z zeszłego roku potrzebuje wcześniej 6-8 tygodni chłodnego i suchego spoczynku, więc odliczanie zaczyna się już we wrześniu.
Termin w skrócie: odliczanie od daty kwitnienia
Najwięcej nieporozumień bierze się stąd, że poradniki mieszają dwie sytuacje: cebulę kupioną w sklepie, która jest gotowa do kwitnienia, i cebulę własną, która po lecie musi najpierw odpocząć. Królewskie Towarzystwo Ogrodnicze (RHS) podaje 6-8 tygodni od posadzenia do kwiatów, a Uniwersytet Maryland — 6-8 tygodni spoczynku przed ponownym startem. Z tych dwóch liczb da się policzyć cały kalendarz wstecz — daty w tabeli to właśnie takie wyliczenie, a nie terminy podane przez te instytucje.
| Chcesz kwiatów na | Cebula kupiona: posadź | Własna cebula: odstaw wodę | Własna cebula: obudź |
|---|---|---|---|
| Wigilię (24 grudnia) | 29 października – 12 listopada | Początek – połowa września | 29 października – 12 listopada |
| Trzech Króli (6 stycznia) | 11–25 listopada | Druga połowa września | 11–25 listopada |
| Walentynki (14 lutego) | 20 grudnia – 3 stycznia | Koniec października – początek listopada | 20 grudnia – 3 stycznia |
Widełki wynikają z różnic między odmianami i warunkami w domu: w cieplejszym, jaśniejszym pokoju cebula zwykle rozwija się szybciej, w chłodniejszym — wolniej. Jeśli zależy Ci na konkretnym dniu, posadź dwie cebule w odstępie tygodnia. Zwiększysz szansę, że któraś trafi w termin.
Masz własnego amarylisa, który w październiku wciąż ma zielone liście? Na Wigilię już nie zdąży, ale to dobry moment, żeby zaplanować kwitnienie na luty. Odstaw wodę teraz, a obudź cebulę po 6-8 tygodniach.
Od cebuli do kwiatu: co dzieje się na każdym etapie
Amarylis prowadzi Cię sam, jeśli wiesz, na co patrzeć. Każdy etap ma inną temperaturę i inną porcję wody — i to właśnie zbyt obfite podlewanie na samym początku najczęściej psuje kwitnienie.
| Etap | Po czym poznasz | Temperatura i światło | Podlewanie |
|---|---|---|---|
| Start | Cebula posadzona, nic się nie dzieje | Jasno, ok. 21°C (RHS) | Oszczędnie: podłoże ledwie wilgotne |
| Pęd rośnie | Z wierzchołka cebuli wychodzi gruby, płaski pęd lub liście | Najjaśniejsze okno; obracaj doniczkę, żeby pęd nie wyginał się do szyby | Regularnie, gdy wierzch przeschnie; bez wody w podstawce |
| Pąki | Na szczycie pędu pęcznieje główka okryta zielonymi łuskami | Jak wyżej; wysokie odmiany podeprzyj patyczkiem | Regularnie, nie dopuść do przesuszenia |
| Kwitnienie | Otwierają się pierwsze kwiaty | Przenieś do chłodniejszego pokoju, 15-18°C — kwiaty postoją dłużej (RHS) | Jak wyżej |
| Po kwitnieniu | Kwiaty więdną, liście rosną | Jasno, potem latem na zewnątrz | Regularnie + nawóz co tydzień |
Uniwersytet Maryland radzi zwiększać podlewanie dopiero wtedy, gdy przyrost ma kilka centymetrów. Wcześniej cebula ma mało korzeni, które mogłyby pić, a mokra, zimna ziemia sprzyja gniciu jej podstawy.
Po czym poznać, że cebula jest gotowa
Przy zakupie wybieraj cebule twarde, ciężkie jak na swój rozmiar, bez miękkich i ciemnych miejsc, z zaschniętymi, ale nie spleśniałymi korzeniami u podstawy. Jeśli z wierzchołka wystaje już czubek pędu kwiatowego, odliczanie właśnie się zaczęło i masz kilka tygodni do kwitnienia.
Własną cebulę po spoczynku poznasz po tym, że jest jędrna, a czasem sama wypuszcza czubek nowego pędu. To sygnał, że pora ją obudzić. Miękka, pomarszczona albo z ciemnymi, wklęsłymi plamami nadaje się do wyrzucenia — Uniwersytet Stanowy Iowa radzi pozbyć się każdej cebuli z objawami gnicia.
Jak posadzić kupioną cebulę
- Doniczka tylko nieco większa od cebuli — RHS zaleca pojemnik „trochę większy od samej cebuli". W za dużej donicy jest dużo mokrej ziemi, której korzenie nie zdążą osuszyć.
- Dwie trzecie cebuli nad ziemią. Zakop tylko dolną część, a szyjka i „ramiona" mają zostać nad powierzchnią.
- Podłoże przepuszczalne, uniwersalne lub z dodatkiem ziemi kompostowej. RHS podaje mieszanki bez torfu.
- Podlej raz i potem podlewaj oszczędnie aż do pojawienia się pędu lub liści.
- Postaw w jasnym miejscu w ok. 21°C, ale nie na kaloryferze — gorący parapet wysusza podłoże od spodu.
Osobną kategorią są cebule w kolorowym wosku, sprzedawane przed świętami. Zakwitną bez podlewania, ale Uniwersytet Stanowy Iowa nie zaleca ich zachowywania na kolejny rok: po kwitnieniu cebula mocno się kurczy, a ponowne kwitnienie nie zawsze się udaje. Jeśli chcesz spróbować, ostrożnie zdejmij wosk, nie zrywając korzeni, i posadź cebulę jak zwykłą.
Jak obudzić własną cebulę po spoczynku
RHS opisuje dwie drogi spoczynku. W pierwszej od końca września trzymasz roślinę w jasnym miejscu w ok. 13°C przez 8-10 tygodni, z ograniczonym podlewaniem i bez nawozu — roślina przechodzi wtedy w półspoczynek. W drugiej przestajesz podlewać, pozwalasz liściom zaschnąć i odstawiasz doniczkę na 1-2 miesiące do chłodnego miejsca, w którym światło nie jest potrzebne. Uniwersytet Maryland podaje dla takiego suchego spoczynku 6-8 tygodni w 4-10°C, na przykład w piwnicy.
Po spoczynku:
- Przytnij stare liście — RHS radzi skrócić je do ok. 10 cm od szyjki cebuli.
- Wymień wierzchnią warstwę podłoża na świeżą, na głębokość 2,5-5 cm. Co dwa-trzy lata zamiast tego przesadź cebulę, najlepiej po kwitnieniu, od stycznia do marca — technikę opisuje poradnik o przesadzaniu roślin doniczkowych.
- Przenieś doniczkę do jasnego, ciepłego pokoju i prowadź ją dalej jak świeżo kupioną cebulę.
Zimą w mieszkaniu najjaśniejsze miejsce to zwykle parapet od południa. Jak pogodzić światło z suchym powietrzem od kaloryfera, opisujemy w tekście o roślinach doniczkowych zimą.
Co, jeśli przegapisz termin
Nic złego się nie dzieje — amarylis po prostu zakwitnie później. RHS podaje okres sadzenia od października do stycznia, więc cebula posadzona w grudniu ozdobi dom w styczniu albo lutym, kiedy po świętach na parapetach robi się pusto. Kupioną cebulę, której nie chcesz jeszcze sadzić, trzymaj w chłodnym, suchym miejscu.
Jeśli pąki rosną za wolno i widzisz, że kwiaty otworzą się po Wigilii, przestaw roślinę do cieplejszego i jaśniejszego pokoju. Działa to też w drugą stronę: gdy kwiaty otwierają się za wcześnie, chłodniejszy pokój je przytrzyma. Na tym samym pomyśle — sterowaniu terminem przez temperaturę — opiera się pędzenie hiacyntów w domu, jeśli chcesz mieć na parapecie drugą zimową cebulę.
Dlaczego amarylis ma tylko liście
To najczęstsze pytanie zadawane w lutym i marcu. Siłę na kwiaty cebula zbiera przez poprzedni sezon, więc przyczyny trzeba szukać w tym, co działo się z rośliną latem.
| Objaw | Przyczyna | Co zrobić |
|---|---|---|
| Same liście, cebula mniejsza niż rok temu | Liście ucięte zaraz po kwitnieniu albo za wcześnie zasuszone (RHS) | Latem zostaw liście do jesieni, nawoź co tydzień |
| Długie, wiotkie, przewracające się liście | Za mało światła — według Uniwersytetu Maryland osłabia to cebulę na kolejny rok | Najjaśniejsze miejsce, latem półcień na zewnątrz |
| Liście, a cebula miękka u podstawy | Zbyt mokre podłoże, gnicie | Sprawdź cebulę; zdrową przesadź do świeżej ziemi |
| Same liście u młodej cebuli przybyszowej | Za mała na kwitnienie | Uprawiaj dalej; Uniwersytet Maryland podaje 3-4 cale (7,5-10 cm) jako minimalny rozmiar kwitnącej cebuli |
| Czerwonobrązowe plamy na liściach, pędzie lub cebuli | Czerwona plamistość, choroba grzybowa (Clemson); RHS wymienia też szkodniki cebul | Odizoluj roślinę, oceń cebulę po wyjęciu z ziemi |
RHS wymienia jeszcze dwie przyczyny: zbyt cieniste stanowisko i przesuszanie cebuli latem. Wszystkie łączy to samo — liście nie miały czasu ani warunków, żeby odbudować zapas w cebuli.
Po kwitnieniu: lato decyduje o następnych kwiatach
Gdy kwiaty przekwitną, utnij łodygę u podstawy, ale liście zostaw. RHS zaleca podlewać i nawozić roślinę co tydzień zrównoważonym nawozem w płynie — jak dobrać nawóz i dawkę, opisuje poradnik o nawożeniu roślin doniczkowych. Uniwersytet Maryland radzi wystawić doniczkę na zewnątrz po ustąpieniu przymrozków, stopniowo przyzwyczajając ją do półcienia, a wnieść przed pierwszym jesiennym przymrozkiem. RHS dodaje: osłoń ją przed ostrym, palącym słońcem i podlewaj regularnie.
Amarylisy są trujące dla psów i kotów — ASPCA podaje lykorynę jako główną substancję toksyczną. Objawy po zjedzeniu to wymioty, ślinotok, biegunka i apatia. Uniwersytet Clemson dodaje, że trujące dla ludzi i zwierząt są wszystkie części rośliny, a najbardziej cebula. Doniczkę i cebule w czasie spoczynku trzymaj poza zasięgiem zwierząt i małych dzieci, a jeśli szukasz roślin na niski parapet, sprawdź listę roślin nietoksycznych dla kota.
Podsumowanie
Amarylis zakwitnie wtedy, kiedy zaplanujesz: kupioną cebulę sadzisz 6-8 tygodni przed wybraną datą, własną najpierw usypiasz na 6-8 tygodni, a potem budzisz w tym samym terminie co kupioną. Na start dajesz jej jasno, ciepło i mało wody, przy kwitnieniu — chłodniej. Najważniejsza praca dzieje się jednak latem. Liście zostawione po kwitnieniu, podlewane i nawożone, odbudowują cebulę i zawiązują w niej kwiaty na kolejną zimę.
Na Wigilię: kupioną cebulę posadź 29.10-12.11, własnej odstaw wodę na początku września. Start: jasno, ok. 21°C, mało wody. Kwitnienie: 15-18°C. Po kwitnieniu: liście zostają, nawóz co tydzień, latem na zewnątrz. Same liście = zwykle słabe lato rok wcześniej.
Źródła
- How to grow hippeastrum (amaryllis) — Royal Horticultural Society (RHS)
- Amaryllis care — University of Maryland Extension
- Can I get my waxed amaryllis bulb to rebloom? — Iowa State University Extension
- Amaryllis — ASPCA Animal Poison Control
- Amaryllis — Clemson Cooperative Extension, Home & Garden Information Center
Najczęstsze pytania
Tak, jeśli po kwitnieniu pozwolisz mu rosnąć. Uciętą łodygę kwiatową usuń, ale liście zostaw, podlewaj i nawoź przez wiosnę i lato — to one odbudowują cebulę. Potem daj jej 6-8 tygodni chłodnego, suchego spoczynku i obudź ją podlaniem. Cebula w wosku nie zawsze zakwita ponownie, bo po pierwszym kwitnieniu mocno się kurczy.
Zależy od wielkości cebuli. Według Uniwersytetu Clemson cebula o obwodzie 30-32 cm wypuszcza zwykle dwa pędy po 3-4 kwiaty, a większa — nawet trzy pędy po 4-5 kwiatów, które otwierają się po kolei. Kwitnienie przedłużysz, przenosząc roślinę po rozwinięciu pierwszych kwiatów do chłodniejszego pokoju, w 15-18°C, jak radzi RHS. Uniwersytet Maryland ostrzega, że powyżej ok. 18°C kwitnienie trwa krócej.
Tak. ASPCA uznaje amarylisy za trujące dla psów, kotów i koni — zawierają lykorynę. Objawy to wymioty, ślinotok, biegunka, bóle brzucha, apatia, brak apetytu i drżenie mięśni. Postaw doniczkę poza zasięgiem zwierząt, a cebulę w czasie spoczynku przechowuj tam, gdzie pies ani kot nie dosięgną. Przy objawach dzwoń do weterynarza.
RHS zaleca przesadzanie co dwa-trzy lata, po kwitnieniu, od stycznia do marca. Wybierz doniczkę tylko nieco większą od cebuli, a cebulę posadź tak, żeby mniej więcej dwie trzecie wystawały nad ziemię. Uważaj na grube, mięsiste korzenie i nie łam ich bez potrzeby.
